Prawa pracownika a koronawirus

Wykorzystanie urlopu zaległego i bieżącego (art. 152-175 Kodeksu Pracy) – udzielenie urlopu wypoczynkowego na wniosek pracownika. Pracodawca może tylko zasugerować pracownikowi wykorzystanie urlopu wypoczynkowego i uzgodnić go z pracownikiem. Urlopu zaległy powinien zostać udzielony pracownikowi najpóźniej do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego. Pracodawca może skierować pracownika na zaległy urlop – nawet wówczas, gdy pracownik nie wyraża na to zgody. Wynagrodzenie jakie otrzymuje pracownik w czasie urlopu wypoczynkowego jest równe wynagrodzeniu jakie otrzymywałby gdyby w tym czasie pracował.

Praca zdalna (specustawa dotycząca koronowirusa) – forma polecenia pracy zdalnej w dowolnej formie – ustna lub pisemna. Korzystne jest jednak potwierdzenie faktu polecenia pracy zdalnej (np. pismo skierowane do pracownika, służbowy e-mail). Ustawa nie określa maksymalnego okresu wykonywania pracy zdalnej. Decyzja w tym zakresie należy do pracodawcy – może to być czas oznaczony, jednakże uzasadniony przeciwdziałaniem COVID-19. Pracownik pracuje poza stałym miejscem pracy z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej – pracownik otrzymuje wynagrodzenie na dotychczasowych zasadach

Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy (art.81 Kodeksu Pracy) – w przypadku gdy pracownik, mimo iż jest gotowy do wykonywania pracy nie wykonuje jej z powodu zaistniałych przeszkód, mamy do czynienia z przestojem. Pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas przestoju. Wynagrodzenie postojowe przysługuje w wysokości wynikającej z osobistego zaszeregowania pracownika, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania – 60% wynagrodzenia. Wynagrodzenie za przestój nie może być jednak niższe od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, w 2020 roku jest to 2600,00 zł. W sytuacji gdy przestój powstał z przyczyn dotyczących pracodawcy wynagrodzenie postojowe przysługuje, a z winy pracownika, wynagrodzenie nie przysługuje.

Odsunięcie od pracy pracownika z powodu wystąpienia zdarzenia wskazującego na zmianę stanu zdrowia pracownika (art. 207§2 Kodeksu Pracy) – Pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy – pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy (art. 362 Kodeksu pracy) – w związku z wypowiedzeniem umowy o pracę pracodawca może zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy do upływu okresu wypowiedzenia. W okresie tego zwolnienia pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia określonego w umowie o pracę.

Choroba pracownika (pracownik stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego) – podstawa wypłaty to zwolnienie lekarskie wystawione przez lekarza. Przysługuje pracownikowi wynagrodzenie chorobowe a następnie zasiłek chorobowy. Okres zasiłkowy przysługuje przez okres trwania niezdolności do pracy, nie dłużej jednak niż przez 182 dni. W przypadku gdy niezdolność do pracy została spowodowana gruźlicą albo przypada w okresie ciąży, okres zasiłkowy jest dłuższy i wynosi 270 dni.

Osobista opieka pracownika nad chorym dzieckiem lub członkiem rodziny – podstawa to wystawienie z tego tytułu zwolnienia lekarskiego – ubezpieczonemu przysługuje prawo do zasiłku opiekuńczego. Zasiłek przysługuje nie dłużej niż przez: – 60 dni w roku kalendarzowym, jeżeli opiekujemy się zdrowym dzieckiem do lat 8 (w sytuacji nieprzewidzianego zamknięcia żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub szkoły, do którego dziecko uczęszcza), lub chorym dzieckiem do lat 14, w tym także dzieckiem niepełnosprawnym w tym wieku, albo – 14 dni w roku kalendarzowym, jeżeli opiekujemy się dzieckiem w wieku ponad 14 lat lub innym chorym członkiem rodziny, – 30 dni w roku kalendarzowym, jeśli opiekujemy się: * chorym dzieckiem niepełnosprawnym, które ukończyło 14 lat ale nie ukończyło 18 lat, albo * dzieckiem niepełnosprawnym, które ukończyło 8 lat ale nie ukończyło 18 lat, jeśli w wyniku porodu, choroby albo pobytu w szpitalu Twojego małżonka lub rodzica Twojego dziecka, którzy stale opiekują się dzieckiem, nie mogą oni opiekować się dzieckiem niepełnosprawnym.

Kwarantanna lub izolacja pracownika na mocy decyzji państwowego inspektora sanitarnego lub państwowego granicznego inspektora sanitarnego – przysługuje wynagrodzenie chorobowe a następnie zasiłek chorobowy na zasadach ogólnych . Decyzja może być wydana o poddaniu się kwarantannie osoby, która jest: – zakażona – chora na chorobę zakaźną – podejrzana o zakażenie lub chorobę zakaźną – miała styczność ze źródłem tzw. biologicznego czynnika chorobotwórczego Decyzja może zostać wydana na podstawie rozmowy telefonicznej i zostać dostarczona do pracodawcy lub do placówki ZUS po zakończeniu kwarantanny lub izolacji. Decyzja ta stanowi podstawę do wypłaty świadczenia z tytułu choroby własnej.

Pracownik sprawuje opiekę na dzieckiem objętym kwarantanną lub izolacją na mocy decyzji powiatowego inspektora sanitarnego lub państwowego granicznego inspektora sanitarnego – rodzicowi przysługuje prawo do zasiłku opiekuńczego. Decyzja ta stanowi podstawę do wypłaty świadczenia z tytułu zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad dzieckiem (60 dni w roku na wszystkie dzieci do lat 14, a na niepełnosprawne w wieku 14-18 lat – 30 dni) lub członkiem rodziny (14 dni w roku kalendarzowym, np. na poddane kwarantannie lub izolacji dzieci powyżej lat 14).

Dodatkowy zasiłek opiekuńczy na opiekę nad dzieckiem w wieku do ukończenia 8 lat w przypadku nieprzewidzianego zamknięcia żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub szkoły, do których uczęszcza dziecko – pracownikowi przysługuje prawo do 14-dniowego dodatkowego zasiłku opiekuńczego od dnia od 12 do 25 marca 2020 roku, gdyż to jest okres zamknięcia placówek w związku z COVID-19. Wystarczy złożyć oświadczenie o nieprzewidzianym zamknięciu żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub szkoły do pracodawcy. Bez oświadczenia nie jest możliwa wypłata zasiłku opiekuńczego. Jeśli oboje rodzice dziecka pracują, to o dodatkowy zasiłek opiekuńczy może wystąpić jedno z rodziców. Mogą też podzielić się opieką nad dzieckiem w ramach limitu 14 dni. Dodatkowy zasiłek opiekuńczy przysługuje rodzicom łącznie przez 14 dni, niezależnie od liczby dzieci wymagających opieki.

Jeżeli pracownik dobrowolnie powstrzyma się od pracy i nie otrzyma zaświadczenia lekarskiego ani decyzji inspektora sanitarnego, nie przysługuje mu prawo do wynagrodzenia i świadczeń pieniężnych w razie choroby za ten okres.

Stan prawny na 19 marca 2020. Proszę mieć na uwadze, że informacje w tym artykule mają charakter informacyjny i nie są poradą prawną i z zakresu prawa pracy. Każda sprawa jest ma swój indywidualny charakter i w przypadku wątpliwości prosimy o kontakt w celu umówienia się na konsultację.